Jawor – Zawoja

Zawoja leży w województwie małopolskim, w powiecie suskim, w dolinie Skawicy, u północnych podnóży Babiej Góry. To rozległa wieś beskidzka, której zabudowa ciągnie się wzdłuż głównej doliny i bocznych potoków. Poszczególne przysiółki mają odmienny charakter: okolice centrum skupiają codzienne życie miejscowości, a Zawoja Markowa czy Zawoja Policzne są dogodnymi bazami dla turystów wybierających się w góry. Krajobraz tworzą lasy, polany, strome stoki oraz zabudowa, w której zachowały się przykłady tradycyjnego budownictwa drewnianego.

Latem przyjeżdża się tu przede wszystkim na wędrówki po Beskidzie Żywieckim, wycieczki rowerowe i spokojny wypoczynek nad potokami. Sąsiedztwo Babiogórskiego Parku Narodowego pozwala poznawać piętrowy układ roślinności i przyrodę najwyższego masywu polskich Beskidów. Zimą Zawoja służy jako baza narciarska i punkt wyjścia na górskie wycieczki, wymagające jednak odpowiedniego wyposażenia oraz sprawdzania pogody i zagrożenia lawinowego.

Główną osią dojazdu jest droga wojewódzka nr 957, prowadząca od strony Makowa Podhalańskiego przez Zawoję i przełęcz Krowiarki w kierunku Orawy. Komunikacja autobusowa łączy miejscowość z okolicznymi ośrodkami. Ze względu na rozciągniętą zabudowę warto wcześniej sprawdzić położenie noclegu względem przystanku i wybranego wejścia na szlak.

Najważniejszym celem wycieczek jest Babia Góra, której najwyższy wierzchołek, Diablak, osiąga 1725 m n.p.m. Popularny czerwony szlak z przełęczy Krowiarki prowadzi przez Sokolicę, Kępę i Gówniak. Trasa oferuje rozległe panoramy, ale jest wystawiona na silny wiatr i gwałtowne zmiany pogody. Z Zawoi Markowej można dojść zielonym szlakiem do schroniska PTTK na Markowych Szczawinach, a następnie czerwonym przez przełęcz Brona na Diablak. Wariant przez Perć Akademik jest trudniejszy, wyposażony w sztuczne ułatwienia i przeznaczony wyłącznie do podchodzenia; zimą szlak jest zamknięty.

Na krótszą wycieczkę nadaje się Mosorny Groń z wieżą widokową. W Zawoi Policznej działa ośrodek narciarski Mosorny Groń z koleją krzesełkową i trasą zjazdową. Innym celem jest Hala Krupowa ze schroniskiem PTTK oraz pobliska Okrąglica w Paśmie Policy. Przed wyjściem warto sprawdzić aktualne komunikaty parku, warunki na szlakach i dostępność kolei.

W samej Zawoi warto zobaczyć drewniany kościół św. Klemensa, znajdujący się na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej. Historię miejscowego budownictwa i życia górali przybliża skansen im. Józefa Żaka na Markowych Rówienkach. Uzupełnieniem pobytu może być spacer do wodospadu na Mosornym Potoku.